Ingrediënten in cosmetica

Je kan geen huidverzorging meer vastnemen, magazine openslaan of beautyboek lezen zonder twintig keer gewaarschuwd te worden voor parabenen, schadelijke bewaarmiddellen, carcinogene stoffen en nog een hele lijst andere termen waarvan ze rechtstreeks uit een cursus chemie komen. Maar waar moet je nu echt voor oppassen en wat zijn goede marketingtrucjes? Hieronder bekijk ik vijf ingrediënten eens van dichterbij. 

Het zit mij al een tijdje dwars, het moord en brand schreeuwen als er een ingrediënt in een beautyproduct zit waarvan er ooit een studie op twee en een halve mens heeft uitgewezen dat je er 0,02 procent meer kans op borstkanker door zou krijgen. Ik overdrijf, ik weet het. Maar je begrijpt vast wel waar ik naartoe wil, hoe serieus moeten we dit allemaal nog nemen?

In mijn ogen zijn er twee soorten schadelijke producten: diegene die risico’s inhouden voor onze gezondheid en diegene die de natuur schade toebrengen. Ik wil het hier vooral hebben over ingrediënten die gezondheidsrisico’s met zich meebrengen. Helaas is het vaak niet zo simpel uitgelegd als we wel zouden willen, daarom is dit nogal een lang artikel geworden. Ik heb veel research gedaan, veel gelezen en nagevraagd. Ik probeer het zo bondig mogelijk te houden maar er valt nu eenmaal veel te vertellen. Het belangrijkste staat hieronder, als je meer details wil kennen, dan kan op de +’jes klikken.

Parabenen

Cosmetica onder de loep5

Het meest gebruikte woord van het jaar en bijna niemand die weet wat het wil zeggen. En een van de betere marketingtrucs de dag van vandaag, dat ook. Voor eens en voor altijd: “parabenen” is een verzamelnaam voor een klasse van veelgebruikte bewaarmiddelen in de cosmetische en farmaceutische industrie.

Er is veel controverse rond en dat komt omdat parabenen enkele jaren geleden in verband werden gebracht met het ontstaan van borstkanker. Om de hele discussie samen te vatten: men weet het niet zeker, er zitten enkele gaten in dat onderzoek, er is geen hard bewijs en er zijn minstens evenveel onderzoeken die dit tegenspreken of op z’n minst het resultaat in twijfel trekken.

Eindconclusie van het wetenschappelijk comité voor consumentenproducten van de Europese Unie: “Dit comité besluit dan ook dat er geen verhoogd risico op borstkanker is na gebruik van parabenen via onderarmcosmetica.” Om het echte risico in te schatten zal nog veel meer onderzoek nodig zijn. Ook het verband tussen parabenen in andere soorten cosmetica, is nog niet (voldoende) onderzocht en daarover kan dus geen uitsluitsel worden gegeven.

[toggle title=”Meer details over parabenen en hun invloed”]

Fragment thesis tot het behalen van de Master Geneesmiddelenontwikkeling

Een passage uit de thesis van een mede-UGent’er (Lode Asselman, Parabenen – Farmaceutische context, analystische methodes en validatie van een HPLC., 2010) die het heeft over de controverse rond parabenen:

“Parabenen zijn een klasse van veelgebruikte bewaarmiddelen in de cosmetische en farmaceutische industrie. Ze beschikken over zowel bactericide als fungicide eigenschappen. Ze kennen ook een wijd verspreid gebruik als voedingsadditieven en hebben dan ook een E-nummer. (…) De meest gebruikte parabenen zijn Methylparabeen, Ethylparabeen, Propylparabeen en Butylparabeen. (…)

In het begin van de jaren 2000 was er een stijgende belangstelling voor parabenen in de publieke opinie, omdat deze mogelijks in verband werden gebracht met het ontstaan van borstkanker. In vivo studies hadden aangetoond dat parabenen oestrogene activiteit hebben, weliswaar zeer zwak (…) Deze veronderstelling werd nog sterker toen ook werkelijk parabenen aangetroffen werden in weefselstalen afkomstig van borsttumoren. Het feit dat meer en meer borsttumoren zich in het bovenste buitenste kwadrant van de borst bevinden, waar deze in contact komen met parabenen in deodorant, staaft deze theorie. (Soni, 2005; Andersen, 2008; Darbre, 2008)

Anderzijds bestaan ook studies die geen causaal verband tussen parabeengebruik via anti-transpiranten en borstkanker vinden. Deze resultaten, samen met die van andere studies die stellingen van Darbre weerleggen (zoals het frequenter voorkomen van tumoren in het bovenste buitenste kwadrant van de borst, welke het gevolg kan zijn van de hoeveelheid klierweefsel op die plaats), worden gevolgd door het wetenschappelijk comité voor consumentenproducten van de Europese Unie. Dit comité besluit dan ook dat er geen verhoogd risico op borstkanker is na gebruik van parabenen via onderarmcosmetica. Om het echte risico in te schatten zal nog veel meer onderzoek nodig zijn, waar niet enkel naar een individuele verbinding dient gekeken te worden, maar naar het gezamenlijke effect van de verschillende verbindingen met oestrogene activiteit. (Andersen, 2008; Darbre, 2008)”

Huidarts Jetske Ultee

De bekende Nederlandse dermatologe, Dr. Jetske Ultee schrijft op haar blog het volgende over parabenen: “Parabenen kunnen bij toepassing in cosmetica in zeker mate door de huid dringen en er is aangetoond dat ze in het weefsel van de mens kunnen voorkomen. Bij onderzoek op dieren is een zwakke oestrogene werking van parabenen gevonden, waardoor de stoffen gerelateerd worden aan borstkanker. Een directe link tussen parabenen en borstkanker is nooit bewezen. Er bestaan vele parabenen en is er een groot verschil in veiligheid. Helaas is er ondanks langdurig gebruik nog steeds betrekkelijk weinig onderzoek gedaan naar mogelijke negatieve effecten.”

Rapport van het SCCP

Rapport van het SCIENTIFIC COMMITTEE ON CONSUMER PRODUCTS (SCCP – committee onder de Europese Commissie voor de Gezondheid en de Consumentenbescherming ) – Extended Opinion on Parabens, underarm cosmetics and breast cancer.

“Taking into consideration the answer to the question 2.2 and viewing the fact that the estrogenic potential of parabens has been found to be very low, it is the opinion of the SCCP that, in the light of the present knowledge, there is no evidence of demonstrable risk for the development of breast cancer caused by the use of paraben-containing underarm cosmetics.” [/toggle]

Aluminiumchloride

Cosmetica onder de loep2

Dit ingrediënt is een anti-transpirant die vaak gebruikt wordt in deodorants. Nu heb ik een vriendin die dit goedje al jaren mijdt als de pest. Zou ze gelijk hebben?

Aluminiumchloride wordt in verband gebracht met borstkanker en de ziekte van Alzheimer. Ook hier zijn er geen harde bewijzen dat er een oorzakelijk verband bestaat tussen beiden. Anders zou dit ingrediënt al lang gebannen zijn, denk ik dan. Maar daar mag je ook niet altijd vanuit gaan. (zie conclusie) Wel is het zo dat aluminiumchloride een lichaamsvreemde stof is. Maar meer kan er voorlopig niet geconcludeerd worden.

[toggle title=”Meer details over de invloed van aluminiumchloride”]

Rapport van het SCCP

Rapport van het SCIENTIFIC COMMITTEE ON CONSUMER PRODUCTS (SCCP) – Extended Opinion on Parabens, underarm cosmetics and breast cancer.

“Een onderzoek bij 1606 vrouwen deels met borstkanker, deels zonder, vond geen enkel verband tussen gebruik van deodorants op welke manier ook en het voorkomen van borstkanker. Kankerinstituten als KWF Kankerbestrijding en andere medische organisaties als KNMP zijn van mening dat er geen aantoonbaar verband is tussen het gebruik van deodorant en het ontstaan van borstkanker.” (Bron: SCCP Rapport)

Uit diezelfde studie: “It is the opinion of the SCCP that, viewing the current knowledge, there is no evidence of demonstrable risk for the development of breast cancer caused by the use of underarm cosmetics.” [/toggle]

Siliconen

Cosmetica onder de loep3

Dit is een term die niemand graag leest, zeker niet op de verpakking van cosmeticaproducten. Ik denk altijd meteen aan borstvergrotingen, botox en het opvullen van spleetjes tussen tegels maar blijkbaar heeft dit ingrediënt ook zijn goede kanten.

Ze zijn geliefd in haarproducten omdat ze een laagje op het haar vormen en zo oneffenheden (zoals haarschubben) opvullen en je haar een mooie glans geven.

In verzorgingsproducten zorgen siliconen voor een soort film op je huid. Dat laagje gaat vochtverlies tegen en vult oneffenheden op. Het gaat ook de invloed van schadelijke stoffen van buitenaf tegen. Ik schrijf ‘laagje’ maar vergelijk het met een gaas of de structuur van een theezakje, want je crème zal wel meer bevatten dan siliconen alleen (hoop ik).

Bij make-up zorgen siliconen voor een betere structuur van het product. Er bestaan honderden varianten maar onthou vooral dat cosmetische producten relatief lage concentraties siliconen bevatten.

Tegenstanders van siliconen halen aan dat ze de huid afdekken met hun kunstmatig laagje (occlusief zijn) en zo de kans op ontstekingen en acné vergroten. Aangezien er zoveel derivaten en varianten van siliconen zijn, lijkt het moeilijk om hier eenzijdige conclusies over te trekken. Het hangt er ook vanaf welke andere ingrediënten er in het product zitten.

Siliconen mijden lijkt moeilijk, aangezien ze onder allerlei namen en vormen voorkomen. Als je (snel) last hebt van acné of huidontstekingen, gebruik dan altijd verzorgingsproducten die niet-comedogeen zijn en dus je poriën niet verstoppen. Het is zo’n woord waar vaak mee gegoocheld wordt maar dit is eentje dat je best onthoudt.

Niet-comedogeen

Comedogeniteit verwijst naar de ontwikkeling van mee-eters (comedonen), die worden veroorzaakt door ingrediënten in gezichtscrèmes. Mee-eters ontstaan door verhoogde talgproductie en het gelijktijdig verstopt raken van de talgklieren (follikels). Vervolgens nestelen bacteriën die porfyrine (zwarte puntje) als een stofwisselingsproduct vormen zich in de afgesloten talgklieren.

[toggle title=”Meer details over de invloed van siliconen”]

Siliconen in huidverzorgingsproducten

“Siliconen worden in allerlei industrieën gebruikt, waaronder ook in de beauty industrie. Vooral in serums en crèmes zijn deze stoffen populair, omdat ze voor een mooie textuur zorgen die makkelijk over de huid verdeelt en voor een zijdezacht huidgevoel zorgen.

Een bijkomend voordeel is dat siliconen kleine oneffenheden tijdelijk opvullen. Een foundation of crème met siliconen kan daardoor tijdelijk en optisch rimpels verminderen en de huid egaliseren

De meest bekende en gebruikte vorm van siliconen is waarschijnlijk dimethicone (ofwel  Polydimethylsiloxane ). Deze waterbestendige silicone wordt zelfs in voedingsmiddelen toegepast, maar vind je ook terug in een brede selectie crèmes, haarproducten en make-upproducten.”

Soorten siliconen

“Siliconen zijn grofweg onder te verdelen in waterbestendige siliconen, wateroplosbare siliconen en vluchtige siliconen. De eerste groep is bestand tegen water en zorgt voor een waterdicht beschermend laagje op de huid. Deze soort is bij uitstek geschikt voor waterproof zonnebrandcrèmes. De wateroplosbare siliconen vind je in veel crèmes en serums en geven een zacht gevoel aan de huid totdat de crème wordt afgespoeld. De laatste groep, vluchtige siliconen, vervliegen al gauw na het opbrengen van je product. Ze zorgen ervoor dat je crème of make-up product makkelijker uitsmeert en beter verdeelt, maar verdampen langzaam waardoor het gladde zachte gevoel van korte duur is.

Een nadeel van siliconen dat weleens wordt genoemd is dat met name zware, waterbestendige siliconen de huid zouden afsluiten of zelfs verstikken. Dit blijkt echter niet het geval. Ook de veronderstelling dat silicone acné kan verergeren is nooit bewezen.”

Bron: Integraal uit Cosmopinie.nl, gebaseerd op informatie van o.a. Paula’s Choice. [/toggle]

Minerale Olie

Cosmetica onder de loep4

Van minerale olie wordt beweerd dat ze de huid zou verstoppen en zo voor allerlei onzuiverheden zou zorgen. En da’s waar en niet waar, een beetje hetzelfde verhaal als met siliconen: het vormt een laagje op je huid. Voorstanders bejubelen het hydraterende effect en tegenstanders willen het geschrapt zien uit alle cosmetica omdat het acné zou kunnen veroorzaken.

Volgens sommige bronnen zou er ook een paraffineverslaving kunnen ontstaan maar dit wordt ontkracht omdat de hoeveelheid minerale olie dat toegelaten is in producten, onvoldoende zou zijn om dit effect te veroorzaken. En het wordt daarbij nog eens gemengd met tal van andere ingrediënten zodat het nooit een volledig afgesloten film op je huid vormt, maar een half-doorlaatbaar laagje.

En nog één ding, iets wat ik me altijd al afvroeg maar jij misschien ook: het product is afkomstig van aardolie. Daarom wordt het ‘mineraal’ genoemd. Het is rechtstreeks bekeken noch dierlijk, noch plantaardig.

Formaldehyde

Cosmetica onder de loep

Wie dacht dat het alleen bij begrafenisondernemers of in MDF-platen te vinden was, heeft het mis. Formaldehyde-derivaten worden ook gebruikt in de cosmetische industrie. Het is een bewaarmiddel in crèmes en het wordt gebruikt in nagellak om snel te verharden. Het is een sterk ruikende, chemische formule waar ik zelf absoluut geen fan van ben.

De meeste onderzoeken omtrent formaldehyde dateren nog uit de jaren tachtig, niet echt representatief dus. Maar de huidige positie van de Amerikaanse FDA en de Europese SCCP tegenover formaldehyde zegt het volgende: zolang het minder dan 0,2 procent van het volledige product voorstelt, is het veilig voor de overgrote meerderheid van de consumenten. Nagellak mag niet meer dan vijf procent formaldehyde bevatten.

Allergieën

Sommige mensen zijn allergisch aan bovenstaande producten en kunnen hier zeer slecht op reageren. Dit is een andere situatie en niet representatief voor de effecten die deze producten kunnen hebben op mensen die geen allergische reacties vertonen. Als je merkt dat je allergisch bent aan een of meerdere van bovenstaande stoffen, bestaat er intussen een ruim assortiment aan alternatieven.

Mijn balans

Cosmetica onder de loep7

Voor dit artikel heb ik de bovenstaande vijf stoffen uitgekozen, omdat ik ze vaak tegenkom en ik eens wou weten waarom ze zo’n slechte reputatie hebben. Zoals je hebt kunnen lezen valt er over elk hen wel iets slechts te zeggen. Ik heb lang gewikt, gewogen en alle argumenten in overweging genomen. En iedereen zou voor zichzelf hetzelfde moeten doen.

Als je wil, kan je al de bovenstaande ingrediënten mijden. Er zijn genoeg alternatieven. Dan speel je veilig en neem je het zekere voor het onzekere. Ik heb voor mezelf besloten om dat niet te doen. Ik ben geen fan van formaldehyde (alleen onder deze vorm wél) en producten die minerale oliën bevatten zijn vaak comedogeen, daarom gebruik ik ze niet.

Ik hou van cosmetica. Van lipstick en shampoos en crèmes die werken. Als daar parabenen inzitten om te voorkomen dat mijn product een broeihaard van bacteriën wordt, dan is dat zo. Als mijn favoriete deo, die mijn huid zacht maakt en geurtjes camoufleert als geen ander, aluminiumchloride bevat, dan ga ik hem daarvoor niet laten staan. Ik krijg waarschijnlijk later toch hersentumoren omdat ik met mijn gsm onder mijn hoofdkussen slaap en longkanker omdat ik aan een drukke straat woon. Misschien hier en daar nog een hartaanval omdat ik niet elke dag vier stukken fruit eet en al zeker geen rode wijn drink.

Ik wil maar zeggen: je moet deze keuze voor jezelf maken. Bij mij ligt het persoonlijk niet in mijn aard om me hier veel zorgen om te maken. Over andere dingen trouwens ook niet. De mooiste illustratie hiervan? Als ik niet naar mijn reisgenoten had geluisterd, had ik twee weken geleden een reis naar Egypte geboekt. Juist ja, datzelfde Egypte waarvan het Ministerie van Buitenlandse Zaken nu afraadt om erheen te gaan. Omdat ik vond dat het “geen gevaar vormde voor de toeristische gebieden” zou ik zonder veel gedoe een reisje geboekt hebben. Je ziet maar, mijn gezond verstand heeft ook zijn grenzen.

Mijn ogen zijn wel opengegaan door dit artikel, dat gaat over de strenge Amerikaanse Food & Drug Administration (FDA) die toch niet zo streng blijkt te zijn. Als er in de lichamen van tienermeisjes al stoffen worden gevonden die een invloed hebben op ons hormonaal systeem, hoe ver gaat het dan eigenlijk? Verder blijkbaar, want ook in de navelstreng van pasgeborenen worden er sporen van cosmetische stoffen gevonden. Ik heb het onderzoek niet gelezen en wie weet wordt dit ook op 101 manieren tegengesproken maar, ik ben er mij wel van bewust. Bewust dat we niet altijd even goed beschermd worden, als we wel zouden willen. Bewust dat we al veel kunnen onderzoeken maar nog lang niet alles weten. Misschien ben ik wel zo’n baby, die met wat mascara en lipstick in het bloed werd geboren. Ik zou er niet van verschieten.

Conclusie: Er is nog een lange weg af te leggen als het gaat om onze cosmetische veiligheid. Dit artikel zou gerust nog een aantal pagina’s kunnen verdergaan. Over andere ingrediënten, over nog meer ‘wat als’ en misschien zelfs over de parabenen-lobby. Maar voor mij stopt het hier. Bij heel veel onzekerheid, heel veel misschiens en het gelukkig zijn met goede alternatieve producten zonder bovenstaande stoffen, zodat je zelf kan kiezen wat je smeert.

[toggle title=”Bronnen”] Bronnen voor dit artikel:

Beautyjournaal.nl
Cosmeticsinfo.org
Cosmopinie.nl
Dr. Jetske Utlee’s website
Environmental Working Group (ewg.org)
Informatiebrochure Departement Farmaceutische Wetenschappen, UGent, 2009
Lode Asselman, Parabenen – Farmaceutische context, analystische methodes en validatie van een HPLC., 2010, Thesis tot het behalen van de Master Geneesmiddelenontwikkeling, UGent
Rapport van het SCIENTIFIC COMMITTEE ON CONSUMER PRODUCTS (SCCP) – Extended Opinion on Parabens, underarm cosmetics and breast cancer en andere.

Bron hoofdfoto: http://pinterest.com/pin/78883430945066941/
Bron foto parabenen: http://pinterest.com/pin/558235316282302523/
Bron foto aluminiumchloride: http://pinterest.com/pin/558235316282302538/
Bron foto siliconen: http://pinterest.com/pin/558235316282302524/
Bron foto minerale olie: http://pinterest.com/pin/558235316282302520/
Bron foto formaldehyde: http://pinterest.com/pin/558235316282302526/
Bron foto balans: http://pinterest.com/pin/558235316282302507/[/toggle]